Dobre rady babuni

Domowe porady i sprawdzone przepisy

Pawie: gatunki, zwyczaje i hodowla. Kiedy paw rozkłada ogon?

Pawie: samiec pawia indyjskiego stojący na pniu drzewa
()

Pawie to duże ptaki z rodziny kurowatych, słynące z ogromnego, mieniącego się ogona samca. Na świecie żyją trzy gatunki: paw indyjski, paw zielony i paw kongijski. W Polsce najczęściej spotkasz pawia indyjskiego, którego hoduje się jako ptaka ozdobnego w parkach, ogrodach zoologicznych i przydomowych wolierach. Samiec rozkłada ogon przede wszystkim wiosną i wczesnym latem, aby zaimponować samicom. Poniżej opisujemy gatunki pawi, ich zwyczaje oraz zasady hodowli.

Pawie: jakie gatunki żyją na świecie?

Do pawi zaliczamy trzy gatunki, które różnią się wyglądem i miejscem występowania.

Paw indyjski

To najbardziej znany gatunek, narodowy ptak Indii. Samiec ma kobaltowoniebieską szyję i pierś oraz długi tren z charakterystycznymi „oczkami”. Razem z trenem mierzy nawet ponad 2 metry, a waży od 4 do 6 kg. Ten gatunek dobrze znosi chłód, dlatego to on najczęściej trafia do polskich hodowli.

Pawie: samiec pawia indyjskiego na trawie

Paw indyjski ma kobaltowoniebieską szyję i długi tren z oczkami.

Paw zielony

Paw zielony, nazywany też jawajskim, żyje w Azji Południowo-Wschodniej. Jest wyższy i smuklejszy od indyjskiego, a jego szyja ma metaliczny, zielono-złoty połysk. Co ważne, gatunek jest zagrożony wyginięciem, dlatego jego hodowla podlega ścisłym przepisom.

Paw zielony z metalicznie połyskującymi piórami

Paw zielony ma smuklejszą sylwetkę i zielono-złote upierzenie szyi.

Paw kongijski

Paw kongijski żyje w lasach deszczowych Demokratycznej Republiki Konga. Naukowcy opisali go dopiero w 1936 roku. Jest mniejszy, ma ciemne upierzenie i krótki ogon bez oczek. Ten rzadki i chroniony ptak występuje w nielicznych ogrodach zoologicznych.

Ciemno ubarwiony paw z samicą w ogrodzie

Pawice mają skromniejsze, brązowo-szare upierzenie, które pomaga im ukryć się na gnieździe.

Odmiany barwne pawia indyjskiego

W hodowlach ozdobnych spotkasz nie tylko klasycznego, niebieskiego pawia indyjskiego. Hodowcy utrwalili wiele mutacji barwnych, które różnią się kolorem upierzenia, a czasem także wzorem na ogonie.

  • Biały: całkowicie białe upierzenie i niebieskie oczy, bardzo efektowny w czasie toków.
  • Czarnoskrzydły: samiec ma ciemne skrzydła zamiast prążkowanych, a samica jest znacznie jaśniejsza od typowej.
  • Łaciaty: plamy białych piór na kolorowym tle.
  • Cameo i opal: odmiany o stonowanych, brązowawych lub szaroniebieskich odcieniach.
  • Spalding: mieszaniec pawia indyjskiego i zielonego, zwykle o bardziej zielonkawym połysku.

Nazwy takie jak paw szmaragdowy, paw złoty czy paw królewski pojawiają się w wyszukiwarce, jednak zwykle chodzi o handlowe określenia odmian barwnych albo o pomyłkę. Na przykład bażant złoty i bażant królewski to zupełnie inne ptaki, choć także ozdobne i barwne.

Jak wyglądają pawie: samiec i samica

Samiec, czyli paw, ma barwne upierzenie i długi tren złożony z około 200 piór. Wbrew pozorom tren nie jest ogonem, lecz wydłużonymi piórami pokrywowymi. Natomiast samica, czyli pawica, jest mniejsza, brązowo-szara i nie ma trenu. Dzięki temu łatwiej ukrywa się na gnieździe.

Hodowcy wyhodowali też wiele odmian barwnych pawia indyjskiego. Najbardziej znany jest paw biały, który nie jest albinosem, lecz ma rzadką odmianę ubarwienia.

Kiedy paw rozkłada ogon i dlaczego?

Paw rozkłada tren głównie w okresie godowym, który w Polsce trwa mniej więcej od kwietnia do lipca. Robi to przede wszystkim, aby zwabić samice. Rozpostarty tren tworzy wachlarz, a samiec potrząsa nim, wydając szeleszczący dźwięk.

Pawice wybierają samców z najbardziej okazałym trenem i największą liczbą oczek. Poza tym paw rozkłada pióra także wtedy, gdy czuje się zagrożony, aby wydawać się większym. Po sezonie godowym, zwykle pod koniec lata, samiec gubi tren, a nowy odrasta do następnej wiosny.

Paw z rozłożonym trenem pełnym oczek

Paw rozkłada tren głównie wiosną i wczesnym latem, aby zwabić samice.

Co zrobić, żeby paw rozłożył ogon?

Właściwie nic, bo pawia nie da się zmusić do pokazu. Rozkładanie ogona to zachowanie godowe, które zależy od wieku, pory roku i nastroju ptaka. Samiec prezentuje pełny tren dopiero wtedy, gdy ma około 3 lat. Najczęściej robi to wiosną i latem, mniej więcej od marca do lipca, zwłaszcza w obecności samic.

  • Zapewnij pawiom spokój, bo zestresowany ptak nie tokuje.
  • Trzymaj samca razem z samicami, które zachęcają go do pokazów.
  • Pamiętaj, że po sezonie lęgowym, latem i jesienią, samiec gubi długie pióra ogona.
  • Czasem paw rozkłada ogon także wtedy, gdy czuje się zagrożony lub chce odstraszyć rywala.

Dlaczego pióra pawi mienią się kolorami?

Niebieska szyja i oczka na trenie pawia wyglądają, jakby były pomalowane farbą. Jednak w piórach jest tylko jeden ciemny barwnik, czyli melanina. Wspaniałe kolory powstają dzięki budowie piór. Ich drobne elementy tworzą uporządkowaną strukturę, która odbija i rozszczepia światło, podobnie jak bańka mydlana czy płyta kompaktowa. Dlatego barwa zmienia się w zależności od kąta, pod jakim patrzymy.

Takie kolory nazywa się strukturalnymi. Ponieważ nie zależą od barwnika, nie blakną z czasem, a pawie pióra zachowują połysk przez wiele lat. Natomiast w cieniu lub pod światło tren wydaje się ciemny i matowy.

Co jedzą pawie?

Pawie są wszystkożerne. W naturze jedzą nasiona, owoce, młode pędy, owady, ślimaki, a nawet małe jaszczurki i węże. W hodowli podstawą diety jest pasza dla bażantów lub indyków, uzupełniona o:

  • ziarno, na przykład pszenicę i kukurydzę,
  • zielonkę, sałatę i warzywa,
  • owoce, takie jak jabłka i winogrona,
  • źródło wapnia dla samic w sezonie lęgowym.

Ponadto pawie potrzebują stałego dostępu do świeżej wody.

Pawie w hodowli: o czym pamiętać?

Pawie nie są wymagające, jednak potrzebują dużo miejsca. Para pawi indyjskich powinna mieć wolierę o powierzchni co najmniej 20 do 30 m² i wysokości około 2,5 m. Zimą wystarczy im suche, zadaszone schronienie bez przeciągów, ponieważ pawie indyjskie dobrze znoszą mróz.

Przed zakupem weź pod uwagę kilka spraw:

  • pawie głośno krzyczą, zwłaszcza wiosną, co może przeszkadzać sąsiadom,
  • latają całkiem dobrze, dlatego wybieg trzeba zadaszyć lub przycinać lotki,
  • samica składa od 4 do 8 jaj, a pisklęta wykluwają się po około 28 dniach,
  • pawie żyją w hodowli nawet 20 lat.

Jeśli interesują Cię inne ptaki ozdobne, przeczytaj o kaczce mandarynce i o kurach silkach.

Paw indyjski z długim trenem idący parkową alejką

Pawie od wieków zdobią parki i ogrody pałacowe.

Pawie: porównanie gatunków

GatunekWystępowanieWygląd samcaStatus
Paw indyjskiIndie, Sri Lanka, Pakistan, Nepalniebieska szyja, długi tren z oczkaminiezagrożony
Paw zielonyAzja Południowo Wschodnia, Jawazielono złota szyja, wyższa sylwetkazagrożony
Paw kongijskiDemokratyczna Republika Kongaciemne upierzenie, krótki ogonnarażony

Rozmnażanie pawi i wychów piskląt

Pawie dojrzewają płciowo zwykle w wieku 2 do 3 lat. Natomiast pełny tren samiec osiąga dopiero około trzeciego roku życia. Pawica składa jaja na ziemi, w ukrytym miejscu, najczęściej wiosną. Następnie wysiaduje je przez około 28 dni.

  1. Zapewnij pawicy spokojne, osłonięte miejsce na gniazdo.
  2. Nie zaglądaj zbyt często do gniazda, bo samica może je porzucić.
  3. Po wykluciu podawaj pisklętom paszę starter dla bażantów lub indyków.
  4. Chroń pisklęta przed deszczem, zimnem i drapieżnikami.
  5. Pierwsze tygodnie trzymaj młode razem z matką w zamkniętej wolierze.

Ile kosztuje paw indyjski?

Cena zależy od wieku, płci i odmiany barwnej. W ogłoszeniach z 2026 roku młode pawie indyjskie z tegorocznych lęgów kosztują od około 170 zł za sztukę. Natomiast dorosłe ptaki, pary lęgowe i rzadkie odmiany, na przykład białe czy czarnoskrzydłe, są wyraźnie droższe. Ponadto samce w pełnym upierzeniu kosztują zwykle więcej niż samice, bo ogon rozwija się dopiero w wieku około 3 lat.

Przy zakupie warto pamiętać także o kosztach utrzymania. Pawie potrzebują dużej, wysokiej woliery lub swobodnego wybiegu, ciepłego schronienia na zimę i dobrej paszy dla ptaków ozdobnych. Ponadto każde stado ptaków, także ozdobnych, należy zgłosić w ARiMR.

Pawie zimą

Paw indyjski pochodzi z ciepłego klimatu, ale dobrze znosi polskie mrozy. Przede wszystkim potrzebuje jednak suchego, osłoniętego od wiatru schronienia z wysokimi grzędami. Pawie lubią spać wysoko, dlatego grzęda powinna znajdować się co najmniej 1,5 do 2 m nad ziemią. Ponadto zimą zwiększ ilość paszy i dodawaj więcej ziarna, bo ptaki zużywają energię na ogrzanie ciała. Woda nie może zamarzać, więc wymieniaj ją kilka razy dziennie. Natomiast długi tren samca łatwo zamarza w mokrym śniegu, dlatego wybieg warto częściowo zadaszyć.

Choroby pawi i jak im zapobiegać

Pawie są dość odporne, jednak niektóre choroby drobiu są dla nich szczególnie groźne. Przede wszystkim chodzi o histomonozę, nazywaną czarną główką. Pierwotniaki, które ją wywołują, przenoszą się przez jaja nicieni pasożytujących u kur. Kury zwykle przechodzą chorobę łagodnie, natomiast u pawi i indyków bywa śmiertelna. Dlatego przy wspólnym wybiegu z kurami regularne odrobaczanie jest bardzo ważne.

Ponadto młode pawie są wrażliwe na kokcydiozę i wilgoć. Utrzymuj więc suchą ściółkę i czyste poidła. Z kolei osowiałość, nastroszone pióra lub biegunka to sygnał, żeby skontaktować się z weterynarzem zajmującym się ptakami.

Gdzie zobaczyć pawie w Polsce?

Pawie od dawna mieszkają w parkach pałacowych i ogrodach zoologicznych. Najbardziej znane są pawie z warszawskich Łazienek Królewskich, które swobodnie spacerują po alejkach i chętnie pozują do zdjęć. Ponadto można je spotkać w wielu parkach dworskich, ośrodkach agroturystycznych i mini zoo. Najlepiej wybrać się tam wiosną, gdy samce rozkładają tren.

Pawie a sąsiedzi

Krzyk pawia słychać z daleka, zwłaszcza o świcie w sezonie godowym. Dlatego przed zakupem warto porozmawiać z sąsiadami i ustawić wolierę jak najdalej od ich domów. Ponadto pawie puszczone luzem chętnie odwiedzają okoliczne ogrody i dachy. Z tego powodu wiele osób trzyma je w wolierach lub przycina im lotki.

Pawie w kulturze i symbolice

Pawie od tysięcy lat fascynują ludzi. W Indiach paw jest ptakiem narodowym od 1963 roku i symbolem piękna. Z kolei w mitologii greckiej był ptakiem bogini Hery, która według legendy umieściła na jego ogonie oczy olbrzyma Argusa.

W sztuce chrześcijańskiej paw symbolizował nieśmiertelność i zmartwychwstanie. Natomiast w Polsce pawie pióra zdobią tradycyjną czapkę krakowską, czyli krakuskę. Ponadto pawie od wieków żyły w ogrodach pałacowych, na przykład w warszawskich Łazienkach Królewskich.

Pawie: najczęstsze pytania

Czy pawie mogą żyć w Polsce przez cały rok?

Tak, paw indyjski dobrze znosi polską zimę, jeśli ma suche schronienie. Natomiast paw zielony jest bardziej wrażliwy na mróz.

Czy paw lata?

Tak. Pawie sprawnie podrywają się do lotu i chętnie nocują na drzewach.

Ile żyje paw?

Na wolności zwykle od 10 do 15 lat, a w hodowli nawet ponad 20 lat.

Dlaczego pawie krzyczą?

Głośne nawoływania służą komunikacji, zwłaszcza w okresie godowym, a także ostrzegają przed drapieżnikami.

Czy pawie można trzymać z kurami?

Można, jeśli mają dużo miejsca. Jednak pawie są wrażliwe na niektóre choroby kur, dlatego stado warto regularnie odrobaczać i obserwować.

Ile kosztuje paw?

Młode pawie indyjskie kosztują w ogłoszeniach od około 170 zł. Dorosłe samce i rzadkie odmiany barwne są droższe.

Kiedy paw gubi pióra?

Zwykle pod koniec lata, po sezonie godowym. Nowy tren odrasta do kolejnej wiosny.

Czy jaja pawia są jadalne?

Tak, choć jada się je rzadko, bo pawice znoszą niewiele jaj. Są większe od kurzych i mają podobny smak. Hodowcy przeznaczają je jednak zwykle do wylęgu.

Podsumowanie

Podsumowując, pawie to piękne ptaki ozdobne, wśród których najczęściej spotkasz pawia indyjskiego. Samiec rozkłada tren wiosną i wczesnym latem, aby zwabić samice. W hodowli pawie potrzebują dużej, zadaszonej woliery, suchego schronienia na zimę i urozmaiconej paszy. Trzeba też pamiętać o ich głośnym krzyku i ochronie przed chorobami kur.

Źródła

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!