Dobre rady babuni

Domowe porady i sprawdzone przepisy

Kapusta biała: wartości odżywcze, uprawa i przechowywanie

Kapusta biała, główki kapusty rosnące na grządce w ogrodzie
()

Kapusta biała to jedno z najważniejszych warzyw w polskiej kuchni i ogrodzie. Z niej robimy bigos, gołąbki, surówki i kiszoną kapustę. Jest tania, sycąca, niskokaloryczna i bogata w witaminę C. W tym poradniku opisujemy wartości odżywcze kapusty białej, jej wpływ na zdrowie, a także uprawę w ogrodzie krok po kroku: od rozsady, przez pielęgnację i ochronę przed szkodnikami, po zbiór i przechowywanie.

Kapusta biała w ogrodzie: zwarte zielone główki z dużymi liśćmi na grządce warzywnej

Kapusta biała potrzebuje żyznej gleby i regularnego podlewania, żeby zawiązała twarde główki.

Kapusta biała: wartości odżywcze

Według danych USDA 100 g surowej kapusty zawiera około:

  • 25 kcal,
  • 5,8 g węglowodanów, w tym 2,5 g błonnika,
  • 1,3 g białka,
  • 36,6 mg witaminy C,
  • 76 µg witaminy K,
  • 43 µg kwasu foliowego,
  • 170 mg potasu.

Dlatego kapusta biała świetnie sprawdza się w diecie osób, które chcą jeść lekko, ale sycąco. Dodatkowo zawiera związki siarki, glukozynolany, charakterystyczne dla warzyw kapustnych.

Kapusta biała surowa, gotowana i kiszona: porównanie

FormaZaletyNa co uważać
Surowanajwięcej witaminy C, chrupiąca, sycącau osób wrażliwych może powodować wzdęcia
Gotowana lub duszonałatwiej strawna, łagodniejsza w smakuczęść witaminy C przechodzi do wody
Kiszonazawiera bakterie fermentacji mlekowej, długo się przechowujema dużo soli, dlatego osoby z nadciśnieniem powinny jeść ją z umiarem

Dlatego najlepiej jeść kapustę w różnych postaciach. Na przykład surówkę do obiadu, a kiszoną jako dodatek do kanapek czy zupy.

Kapusta biała a zdrowie

Błonnik wspiera pracę jelit i daje uczucie sytości, a witamina C wzmacnia odporność. Z kolei kiszona kapusta dostarcza bakterii fermentacji mlekowej. Warto jednak pamiętać, że u niektórych osób kapusta powoduje wzdęcia. W takim przypadku lepiej jeść ją gotowaną lub duszoną, z dodatkiem kminku. Natomiast osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny jeść warzywa bogate w witaminę K w stałych ilościach i skonsultować dietę z lekarzem.

Kapusta biała w kuchni: co z niej zrobić?

Kapusta biała to podstawa wielu tradycyjnych polskich potraw. Jest tania i dostępna przez cały rok, dlatego warto mieć na nią kilka pomysłów:

  • surówka z marchewką, jabłkiem i jogurtem albo z olejem i koperkiem,
  • gołąbki z mięsem i ryżem lub w wersji wegetariańskiej z kaszą i grzybami,
  • bigos z dodatkiem kapusty kiszonej, mięsa i suszonych grzybów,
  • łazanki z kapustą i boczkiem,
  • kapuśniak na kapuście kiszonej lub młodej,
  • kapusta zasmażana z koperkiem do ziemniaków.

Jak ukisić kapustę białą w domu?

Do kiszenia najlepiej nadają się późne odmiany o zwartych, białych główkach. Na 10 kg kapusty potrzebujesz około 200 g soli niejodowanej i 1 kg marchewki.

  • usuń zewnętrzne liście i poszatkuj kapustę na cienkie paski,
  • marchew zetrzyj na tarce o grubych oczkach,
  • przekładaj kapustę warstwami z marchwią i solą, dodając kminek lub ziele angielskie,
  • ugniataj każdą warstwę pięścią lub tłuczkiem, aż puści sok,
  • przykryj kapustę talerzem i obciąż go, żeby całość była pod sokiem,
  • trzymaj ją w temperaturze pokojowej przez 7 do 10 dni, codziennie przekłuwając drewnianym kijkiem,
  • następnie przenieś kapustę w chłodne miejsce, gdzie dojrzeje i może być przechowywana przez kilka miesięcy.

Pamiętaj, żeby do kiszenia używać kamionkowego garnka lub szklanych słojów, a nie metalowych naczyń.

Uprawa kapusty białej w ogrodzie

Odmiany i terminy

  • odmiany wczesne: rozsadę sadzi się w kwietniu, a zbiór przypada od czerwca do połowy lipca,
  • odmiany średnio wczesne: sadzi się od końca kwietnia do połowy maja, zbiór od końca lipca do września,
  • odmiany późne: sadzi się od czerwca, a zbiera do końca października, przed przymrozkami. Nadają się do kiszenia i przechowywania.

Rozsada

Zazwyczaj kapustę uprawia się z rozsady. Od siewu do posadzenia mija zwykle 6 do 8 tygodni. Co ciekawe, nasiona kiełkują już w temperaturze 5 do 10°C, a młode rośliny dobrze znoszą chłód.

Rozsada kapusty krok po kroku

  • wysiej nasiona do skrzynki lub multiplatu na głębokość około 1 cm,
  • po wschodach przenieś siewki w chłodne, jasne miejsce, najlepiej o temperaturze 12 do 15°C,
  • gdy pojawią się 2 prawdziwe liście, przepikuj rośliny do osobnych doniczek,
  • na tydzień przed sadzeniem hartuj rozsadę, wystawiając ją na zewnątrz,
  • sadź rośliny w rozstawie około 50 na 50 cm dla odmian wczesnych i 60 na 70 cm dla późnych.

Rozsada gotowa do sadzenia ma 4 do 6 liści i mocny, krótki pęd. Natomiast wyciągnięte, blade rośliny gorzej się przyjmują.

Stanowisko i gleba

Przede wszystkim kapusta biała lubi słoneczne stanowisko i żyzną, średnio ciężką, nie kwaśną glebę bogatą w próchnicę. Jednak nie sadź jej w tym samym miejscu częściej niż co 4 lata. Natomiast najlepiej rośnie po roślinach strączkowych, takich jak groch czy fasola.

Kapusta biała w płodozmianie

Kapusta należy do warzyw o dużych wymaganiach pokarmowych. Dlatego sadzi się ją w pierwszym roku po nawożeniu obornikiem lub kompostem. Po kapuście dobrze rosną warzywa o mniejszych potrzebach, na przykład marchew, pietruszka czy cebula. Natomiast nie sadź jej po innych roślinach kapustnych, takich jak brokuł, kalafior czy rzodkiewka. W przeciwnym razie w glebie gromadzą się choroby, zwłaszcza groźna kiła kapusty, której zarodniki przetrwają w ziemi wiele lat.

Kapusta biała: pielęgnacja

  1. Podlewaj regularnie, szczególnie w czasie zawiązywania główek. Nierówne podlewanie powoduje pękanie główek.
  2. Ponadto nawoź 2 do 3 razy w odstępach około 3 tygodni, a odmiany późne nawet 4 razy.
  3. Dodatkowo spulchniaj glebę i usuwaj chwasty.
  4. Oprócz tego obserwuj liście i reaguj na pierwsze szkodniki.

Szkodniki: co atakuje kapusta biała?

Największe zagrożenie stanowią gąsienice bielinka kapustnika i tantnisia krzyżowiaczka, mszyca kapuściana oraz śmietka kapuściana, której larwy uszkadzają korzenie. Dlatego warto okrywać młode rośliny siatką przeciw owadom i regularnie przeglądać liście. Więcej o bielinku i sposobach walki z nim znajdziesz w źródłach na końcu artykułu.

Naturalne sposoby na szkodniki kapusty

Zamiast od razu sięgać po chemię, warto wykorzystać rośliny towarzyszące. Na przykład seler, pomidory, koper i aksamitki posadzone między kapustą zniechęcają bielinka do składania jaj. Ponadto siatka przeciw owadom rozpięta na pałąkach skutecznie chroni rośliny przez cały sezon. Z kolei mszyce można zmywać wodą z szarym mydłem, a gąsienice zbierać ręcznie i niszczyć złoża jaj na spodniej stronie liści.

Dlaczego kapusta nie zawiązuje główek?

Zwykle najczęstsze przyczyny to zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura, niedobór wody, brak wapnia lub boru, zbyt gęste sadzenie oraz zbyt późne posadzenie odmian późnych. W skrajnych przypadkach rośliny zamiast główki wypuszczają pęd kwiatostanowy.

Choroby kapusty białej

Oprócz szkodników kapustę atakują też choroby. Najgroźniejsza jest kiła kapusty, która powoduje narośla na korzeniach i więdnięcie roślin. Sprzyja jej kwaśna, wilgotna gleba, dlatego pomaga wapnowanie i płodozmian. Ponadto w wilgotne lata pojawia się czerń krzyżowych w postaci ciemnych plam na liściach. Wtedy usuwaj chore liście i nie podlewaj roślin od góry, tylko bezpośrednio pod korzeń.

Kapusta biała: zbiór i przechowywanie

Przede wszystkim główki zbieraj, gdy są twarde i dobrze wykształcone. Odmiany późne przechowuj w chłodnej, wilgotnej piwnicy, w temperaturze bliskiej 0°C. Ponadto w lodówce kapusta wytrzyma kilka tygodni, zawinięta w folię lub woreczek. Z kolei nadmiar warto ukisić albo przygotować z niego przetwory. Inspiracje na wykorzystanie warzyw znajdziesz w artykule tani obiad dla całej rodziny, a o pracach w warzywniku piszemy w tekstach wiosenne prace w ogrodzie i maj w ogrodzie.

Czy kapustę białą można mrozić?

Tak, ale najlepiej po krótkim blanszowaniu. Pokrój kapustę w paski lub rozdziel na liście, zanurz na 1 do 2 minut we wrzątku, a potem przelej zimną wodą. Po odsączeniu zapakuj ją do woreczków. Mrożona kapusta nadaje się do zup, bigosu i duszenia, a liście świetnie sprawdzą się do gołąbków, bo po rozmrożeniu są miękkie.

Jak wybrać dobrą kapustę w sklepie?

Dobra główka kapusty jest ciężka w stosunku do wielkości, twarda i zwarta. Zewnętrzne liście powinny być jędrne, bez brązowych plam, dziur i śladów zgnilizny. Natomiast przekrojona kapusta powinna mieć białe lub jasnozielone wnętrze. Z kolei do kiszenia wybieraj główki jesienne, z późnych odmian, bo mają więcej cukru i lepiej fermentują. Młoda kapusta jest delikatniejsza, dlatego lepiej sprawdzi się w surówkach i do szybkiego duszenia.

Najczęstsze pytania o kapustę białą

Ile kalorii ma kapusta biała?

Zaledwie około 25 kcal w 100 g surowej kapusty.

Kiedy sadzić kapustę białą?

Odmiany wczesne w kwietniu, średnio wczesne od końca kwietnia do połowy maja, a późne od czerwca.

Czy można jeść kapustę na surowo?

Tak, surówka z kapusty zachowuje najwięcej witaminy C. Osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym powinny jednak jeść ją w mniejszych ilościach.

Ile waży główka kapusty białej?

Odmiany wczesne mają główki o wadze 1 do 2 kg, a późne często 3 do 5 kg, zależnie od warunków uprawy.

Czy kapusta biała jest dobra na odchudzanie?

Tak, bo ma mało kalorii, a dużo błonnika i wody. Jednak sama kapusta nie wystarczy, liczy się cała dieta i aktywność.

Dlaczego kiszona kapusta jest miękka?

Najczęściej przyczyną jest zbyt mała ilość soli, za wysoka temperatura lub kapusta z wczesnych odmian. Wtedy fermentacja przebiega zbyt gwałtownie.

Czy liście kapusty pomagają na obrzęki?

To babciny sposób, np. okłady przy obrzękach stawów lub nawale pokarmu. Mogą przynieść ulgę, ale nie zastąpią porady lekarza.

Podsumowanie

Podsumowując, kapusta biała to tanie, niskokaloryczne warzywo bogate w witaminę C, witaminę K i błonnik. W ogrodzie potrzebuje żyznej gleby, słońca, regularnego podlewania i ochrony przed bielinkiem. Odpowiednio dobrane odmiany pozwalają zbierać ją od czerwca aż do października, a późne główki przechować przez zimę. Więcej o warzywach w ogrodzie przeczytasz także na stronie Świat w kwiatach.

Źródła

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!