Dobre rady babuni

Domowe porady i sprawdzone przepisy

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny? Wygląd, pożywienie i zasady pływania z rekinem

Rekin wielorybi z bliska, z małą rybą płynącą przy grzbiecie w błękitnej wodzie
()

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny? Nie, dla człowieka nie stanowi zagrożenia. To największa ryba świata, ale żywi się planktonem, drobnymi rybkami i ikrą, które odcedza z wody jak wieloryb. Nie poluje na ludzi i zwykle spokojnie toleruje nurków. Jedyne ryzyko wiąże się z jego ogromnymi rozmiarami, dlatego podczas spotkania w wodzie trzeba zachować odstęp. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda rekin wielorybi, gdzie żyje, czym się żywi, dlaczego jest zagrożony i jak bezpiecznie z nim pływać.

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny dla człowieka?

Rekin wielorybi (Rhincodon typus) nie atakuje ludzi. Ma wprawdzie ponad 3000 zębów, jednak są one maleńkie, mają kilka milimetrów długości i nie służą do gryzienia. Ryba pływa powoli, zwykle z prędkością około 5 km/h, i nie wykazuje agresji. Nurkowie z całego świata pływają obok tych olbrzymów bez większego ryzyka.

Zagrożenie może wynikać jedynie z przypadku. Uderzenie potężnej płetwy ogonowej, które zdarza się, gdy rekin zostanie spłoszony, potrafi zranić lub ogłuszyć nurka. Dlatego tak ważne jest zachowanie odpowiedniej odległości. W praktyce to człowiek jest znacznie większym zagrożeniem dla rekina wielorybiego niż odwrotnie.

Rekin wielorybi a inne rekiny

Wiele osób na słowo rekin myśli od razu o żarłaczu białym. Jednak rekiny to bardzo zróżnicowana grupa ryb. Spośród ponad 500 gatunków tylko kilka bywa groźnych dla ludzi, na przykład żarłacz biały, żarłacz tygrysi i żarłacz tępogłowy. Natomiast rekin wielorybi, podobnie jak długoszpar, należy do łagodnych filtratorów. Dlatego jego ogromne rozmiary nie powinny budzić lęku.

Jak wygląda rekin wielorybi?

To prawdziwy gigant. Dorosłe osobniki mierzą zwykle od 8 do 12 metrów, a największe zmierzone okazy przekraczały 18 metrów długości. Mogą ważyć kilkanaście, a nawet ponad 20 ton. Mimo to rekin wielorybi jest rybą, a nie wielorybem. Nazwę zawdzięcza rozmiarom i sposobowi odżywiania, podobnemu do fiszbinowców.

  • głowa jest szeroka i spłaszczona, a pysk znajduje się z przodu, a nie pod spodem jak u większości rekinów,
  • grzbiet ma ciemnoszary lub niebieskoszary kolor z jasnymi plamkami i liniami,
  • brzuch jest jasny, prawie biały,
  • wzdłuż ciała biegną wyraźne, podłużne listwy.

Układ plamek na skórze jest niepowtarzalny, jak odcisk palca u człowieka. Dzięki temu naukowcy rozpoznują poszczególne osobniki na zdjęciach przesyłanych przez nurków z całego świata.

Rekin wielorybi płynący wprost na fotografa, widoczny szeroki pysk i jasne plamki

Szeroki pysk rekina wielorybiego może mieć nawet 1,5 m, ale służy do filtrowania planktonu, a nie do polowania.

Czym żywi się rekin wielorybi?

Rekin wielorybi to filtrator. Otwiera szeroki pysk i zasysa wodę, a następnie przecedza ją przez specjalne płytki filtracyjne przy skrzelach. Zatrzymuje w ten sposób plankton, kryl, ikrę, drobne skorupiaki i małe ryby, na przykład sardele. Może też pływać przy powierzchni z otwartym pyskiem i zbierać pokarm jak sitem.

Rekiny wielorybie często gromadzą się tam, gdzie pokarmu jest najwięcej. Na przykład przy rafach w czasie masowego tarła koralowców albo ryb. Właśnie wtedy turyści mają największą szansę na spotkanie z nimi.

Gdzie występuje rekin wielorybi?

Rekin wielorybi żyje w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych wszystkich oceanów, poza Morzem Śródziemnym. Jest wędrowcem i potrafi przepływać tysiące kilometrów w poszukiwaniu pokarmu. Wiele osobników co roku wraca jednak w te same miejsca.

MiejsceKrajNajlepszy okres
Rafa NingalooAustraliaod marca do lipca
Wyspa Holbox i okoliceMeksykod czerwca do września
Atol Ari PołudniowyMalediwyprzez cały rok
TofoMozambikod października do marca
DonsolFilipinyod grudnia do maja

Terminy mogą się różnić w zależności od roku, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje u lokalnych organizatorów.

Jak oddycha rekin wielorybi?

Jak każda ryba, rekin wielorybi oddycha skrzelami, pobierając tlen rozpuszczony w wodzie. Ma pięć dużych szczelin skrzelowych po każdej stronie głowy. Woda, którą zasysa podczas żerowania, przepływa przez skrzela i jednocześnie dostarcza tlenu. Dlatego rekin nie musi wypływać na powierzchnię, aby zaczerpnąć powietrza, jak robią to wieloryby i delfiny.

Jak rozmnaża się rekin wielorybi?

Rekin wielorybi jest jajożyworodny. Oznacza to, że młode rozwijają się w jajach wewnątrz ciała matki i wykluwają się jeszcze przed narodzinami. Na świat przychodzą małe rekiny o długości około 40 do 60 cm. W 1995 roku u jednej złowionej samicy znaleziono około 300 zarodków na różnym etapie rozwoju. To pokazuje, że samica może mieć bardzo liczne potomstwo.

Rozmnażanie tych ryb wciąż jest jednak słabo poznane. Rekiny wielorybie dojrzewają późno, prawdopodobnie dopiero po 20 lub 30 latach. Mogą żyć bardzo długo, według szacunków nawet ponad 70 lat. Właśnie dlatego populacja odbudowuje się bardzo powoli.

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny: spokojny rekin płynący wśród ławicy małych ryb

Małe ryby chętnie pływają przy rekinie wielorybim, bo nie grozi im z jego strony żadne niebezpieczeństwo.

Jak naukowcy badają rekiny wielorybie?

Badacze wykorzystują przede wszystkim zdjęcia plamek na boku zwierzęcia. Każde nowe zdjęcie trafia do międzynarodowej bazy danych, gdzie program porównuje je z wcześniejszymi. Dzięki temu wiadomo, że niektóre osobniki wracają w to samo miejsce przez wiele lat. Ponadto naukowcy zakładają rekinom nadajniki satelitarne. W efekcie poznali trasy ich wędrówek, które liczą nawet kilkanaście tysięcy kilometrów. Co ważne, w zbieraniu danych pomagają także turyści, którzy przesyłają swoje fotografie z nurkowania.

Dlaczego rekin wielorybi jest zagrożony?

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2016 roku uznaje rekina wielorybiego za gatunek zagrożony wyginięciem. W ciągu ostatnich dekad liczebność populacji wyraźnie spadła, zwłaszcza w Indo-Pacyfiku. Najważniejsze przyczyny to:

  • połowy dla mięsa, płetw i oleju, nadal prowadzone w niektórych regionach,
  • przypadkowe zaplątanie w sieci rybackie,
  • zderzenia z łodziami i statkami, ponieważ rekiny często żerują przy powierzchni,
  • zanieczyszczenie oceanów, w tym mikroplastik połykany razem z planktonem,
  • zmiany klimatu, które wpływają na występowanie planktonu.

Na szczęście rekin wielorybi jest chroniony w wielu krajach, a handel nim ogranicza konwencja CITES. Ponadto turystyka obserwacyjna sprawia, że żywy rekin jest dla lokalnych społeczności wart znacznie więcej niż martwy.

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny podczas nurkowania?

Pływanie z rekinem wielorybim to dla wielu osób przeżycie życia. Aby było bezpieczne dla ciebie i dla zwierzęcia, przestrzegaj kilku zasad:

  • zachowaj odległość co najmniej 3 metrów od głowy i 4 metrów od ogona,
  • nigdy nie dotykaj rekina ani nie próbuj na nim jechać,
  • nie zagradzaj mu drogi i nie pływaj bezpośrednio przed pyskiem,
  • nie używaj lampy błyskowej w aparacie,
  • wchodź do wody spokojnie, bez chlapania,
  • wybieraj organizatorów, którzy ograniczają liczbę osób w wodzie i nie dokarmiają rekinów.

Dotykanie może uszkodzić ochronną warstwę śluzu na skórze rekina. Z kolei dokarmianie zmienia naturalne zachowania zwierząt i przyzwyczaja je do łodzi, co zwiększa ryzyko kolizji ze śrubami.

Czy pływanie z rekinami wielorybimi jest etyczne?

To zależy od sposobu organizacji wycieczki. W niektórych miejscach rekiny są codziennie dokarmiane, żeby turyści mieli gwarancję spotkania. Z tego powodu zwierzęta zostają w jednym miejscu, zamiast wędrować, a ich zachowanie się zmienia. Dlatego lepiej wybierać miejsca, gdzie rekiny obserwuje się w naturalnym środowisku. Przykładem są Ningaloo w Australii czy Malediwy, gdzie obowiązują jasne zasady i limity łodzi. Wtedy spotkanie nie jest gwarantowane, ale za to jest prawdziwe.

Co zrobić, gdy rekin podpłynie bardzo blisko?

Czasem ciekawski rekin sam zbliża się do nurka. Wtedy nie panikuj i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Spokojnie odpłyń w bok, poza tor jego ruchu, i pozwól mu przepłynąć. Przede wszystkim nie chwytaj go za płetwy, nawet jeśli wydaje się, że tego nie poczuje. Gdy rekin się oddali, wróć do obserwacji z zalecanej odległości. Dzięki takiemu zachowaniu spotkanie pozostanie bezpieczne dla obu stron.

Ciekawostki o rekinie wielorybim

  • to największa żyjąca ryba na Ziemi, a jednocześnie jedna z najspokojniejszych,
  • potrafi nurkować na głębokość ponad 1000 metrów,
  • jego skóra na grzbiecie ma nawet około 10 centymetrów grubości,
  • przy oczach ma drobne łuski przypominające zęby, które je chronią,
  • 30 sierpnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Rekina Wielorybiego.

Jeśli interesują cię zwyczaje mieszkańców wód, przeczytaj też, w jaki sposób ryby śpią. Więcej o samym gatunku, jego budowie i zwyczajach przeczytasz w artykule rekin wielorybi: największa ryba świata. Z kolei o tym, kogo można spotkać bliżej domu, piszemy w artykule o zwierzętach żyjących w Morzu Bałtyckim.

Rekin wielorybi w oceanariach

Ze względu na ogromne rozmiary rekiny wielorybie trzyma się w niewielu oceanariach na świecie. Wymagają bowiem gigantycznych zbiorników z milionami litrów wody. Takie zwierzęta można zobaczyć między innymi w Japonii i w Stanach Zjednoczonych. Jednak coraz więcej ekspertów uważa, że najlepszym miejscem dla tych wędrownych ryb jest otwarty ocean. Z tego powodu obserwacja w naturze, z poszanowaniem zasad, to dziś najbardziej polecany sposób na spotkanie z tym olbrzymem.

Czy rekin wielorybi jest niebezpieczny: najczęstsze pytania

Czy rekin wielorybi może połknąć człowieka?

Nie. Choć ma szeroki pysk, jego przełyk jest bardzo wąski i ma zaledwie kilka centymetrów średnicy. Większe przedmioty rekin po prostu wypluwa.

Czy rekin wielorybi to wieloryb?

Nie. To ryba chrzęstnoszkieletowa z grupy rekinów. Wieloryby są ssakami i oddychają powietrzem.

Ile waży rekin wielorybi?

Dorosłe osobniki ważą zwykle kilkanaście ton, a największe ponad 20 ton.

Czy w Polsce można zobaczyć rekina wielorybiego?

W polskich wodach nie występuje. Można go podziwiać w niektórych dużych oceanariach na świecie albo w czasie wyjazdu w tropiki.

Ile żyje rekin wielorybi?

Naukowcy szacują, że nawet ponad 70 lat, jednak dokładna długość życia wciąż jest przedmiotem badań.

Kiedy najłatwiej spotkać rekina wielorybiego?

Najczęściej w porze, gdy w danym regionie jest dużo planktonu. Zwykle to kilka miesięcy w roku, które zależą od miejsca, dlatego przed wyjazdem sprawdź sezon u lokalnego organizatora.

Podsumowanie

Podsumowując, rekin wielorybi nie jest niebezpieczny dla człowieka. To łagodny olbrzym, który żywi się planktonem i drobnymi rybami. Ryzyko stwarza jedynie nieostrożne zachowanie w wodzie, dlatego podczas spotkania trzeba zachować odległość i nie dotykać zwierzęcia. Znacznie bardziej zagrożony jest sam rekin, którego populacja maleje z powodu połowów, kolizji ze statkami i zmian w oceanach.

Źródła

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!