Dobre rady babuni

Domowe porady i sprawdzone przepisy

Czy makaron jest lekkostrawny? Jaki wybrać przy wrażliwym żołądku

Makaron tagliatelle z pomidorami, czosnkiem, bazylią i jarmużem
()

Czy makaron jest lekkostrawny? Tak, zwykły makaron pszenny z jasnej mąki należy do produktów zalecanych w diecie lekkostrawnej. Jednak duże znaczenie ma jego rodzaj, czas gotowania, wielkość porcji i to, z czym go podasz. Ten sam makaron z odrobiną masła i marchewką będzie łagodny dla żołądka, natomiast z tłustym sosem śmietanowym może go mocno obciążyć. Poniżej znajdziesz tabelę rodzajów makaronu, zasady gotowania, dwa proste przepisy oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania.

Co oznacza, że produkt jest lekkostrawny?

Produkt lekkostrawny krótko zalega w żołądku, nie wywołuje wzdęć i nie pobudza nadmiernie wydzielania soku żołądkowego. Dieta lekkostrawna, nazywana też łatwostrawną, jest modyfikacją zdrowego żywienia. Stosuje się ją przede wszystkim w chorobach żołądka i jelit, podczas rekonwalescencji, po zabiegach operacyjnych oraz u osób starszych.

W takiej diecie ogranicza się błonnik nierozpuszczalny, potrawy tłuste i smażone, warzywa kapustne, nasiona strączkowe oraz ostre przyprawy. Z kolei zalecane są produkty zbożowe z mąki oczyszczonej, czyli jasne pieczywo, drobne kasze, biały ryż i właśnie makaron. Dlatego pytanie nie brzmi „czy w ogóle jeść makaron”, ale raczej „jaki makaron i w jakiej formie”.

Czy makaron jest lekkostrawny? Krótka odpowiedź

Zwykły makaron pszenny jest lekkostrawny, ponieważ powstaje z oczyszczonej mąki i zawiera mało błonnika. Z tego powodu szpitalne zalecenia dietetyczne wymieniają drobne makarony pszenne i ryżowe wśród produktów polecanych przy wrażliwym żołądku. Natomiast makaron pełnoziarnisty jest w diecie lekkostrawnej niezalecany, bo zawiera dużo błonnika i dłużej zalega w przewodzie pokarmowym.

Krótko mówiąc, im jaśniejsza mąka, drobniejszy kształt i łagodniejszy sos, tym łatwiej strawić całe danie. Poza tym liczy się porcja, ponieważ nawet najlżejszy makaron zjedzony w dużej ilości da uczucie ciężkości.

Czy makaron jest lekkostrawny, czy ciężkostrawny? Kiedy szkodzi

Sam makaron z mąki pszennej nie jest produktem ciężkostrawnym. Jednak w praktyce wiele osób czuje po nim ciężkość. Zwykle winne są dodatki i sposób przygotowania, a nie samo ciasto. Makaron staje się ciężkostrawny przede wszystkim wtedy, gdy:

  • podajesz go z tłustymi sosami, na przykład śmietanowymi, serowymi lub z dużą ilością boczku,
  • smażysz go na tłuszczu albo zapiekasz z dużą ilością żółtego sera,
  • jesz bardzo dużą porcję na raz, zwłaszcza wieczorem,
  • wybierasz makaron pełnoziarnisty, mając wrażliwy żołądek, bo zawiera on dużo błonnika,
  • dodajesz ostre przyprawy, cebulę, czosnek lub warzywa strączkowe, które mogą powodować wzdęcia.

Z kolei osoby z celiakią lub nadwrażliwością na gluten powinny unikać zwykłego makaronu pszennego niezależnie od sposobu podania. Dla nich lepszym wyborem będzie makaron ryżowy lub kukurydziany oznaczony jako bezglutenowy.

Czy makaron jest lekkostrawny: spaghetti, pszenny i pełnoziarnisty

Rodzaj makaronu ma znaczenie dla trawienia. Poniższa tabela pokazuje najpopularniejsze rodzaje i ich ocenę w diecie lekkostrawnej.

Rodzaj makaronuCzy lekkostrawny?Uwagi
spaghetti z pszenicy durumtak, jeśli dobrze ugotowanepodawać z lekkim sosem pomidorowym lub warzywnym
zwykły makaron pszenny, na przykład nitki do rosołutakklasyczny wybór w diecie lekkostrawnej
makaron jajecznyraczej takzawiera nieco więcej tłuszczu z żółtek
makaron pełnoziarnistyraczej niedużo błonnika, lepszy dla zdrowych osób
makaron ryżowytakbezglutenowy, delikatny dla żołądka
makaron z roślin strączkowychraczej niemoże powodować wzdęcia

Jaki makaron jest najbardziej lekkostrawny?

Poniższa tabela porównuje popularne rodzaje makaronu pod kątem trawienia. Dzięki niej łatwiej dobierzesz makaron do własnych potrzeb.

Rodzaj makaronuLekkostrawnośćDla kogo
Drobny makaron pszenny (nitki, gwiazdki, łazanki)bardzo dobradieta lekkostrawna, dzieci, rekonwalescencja
Makaron ryżowybardzo dobrawrażliwy żołądek, dieta bezglutenowa
Makaron z pszenicy durum (spaghetti, penne, rigatoni)dobraosoby zdrowe, umiarkowane porcje
Makaron jajeczny, np. domowydobrawiększość osób
Makaron kukurydzianydobradieta bezglutenowa
Makaron gryczanyśredniaosoby bez dolegliwości trawiennych
Makaron pełnoziarnisty i razowysłabaosoby zdrowe, dieta o niskim indeksie glikemicznym
Makaron z soczewicy, ciecierzycy lub grochusłaba, może wzdymaćosoby zdrowe szukające białka roślinnego
Suchy makaron rigatoni z pszenicy durum na jasnym tle

Makaron z pszenicy durum dobrze sprawdza się w diecie osób zdrowych.

Al dente czy dobrze ugotowany? To zależy od celu

W wielu poradnikach znajdziesz radę, aby gotować makaron al dente, czyli na półtwardo. To dobra zasada dla osób zdrowych oraz dla diabetyków. Makaron al dente ma bowiem niższy indeks glikemiczny, wolniej podnosi poziom cukru we krwi i dłużej syci. Rozgotowany makaron działa odwrotnie, ponieważ jego skrobia jest szybciej rozkładana.

Jednak przy chorym żołądku sytuacja wygląda inaczej. Twardszy makaron trawi się wolniej, dlatego szpitalne zalecenia dla diety łatwostrawnej radzą unikać gotowania al dente. Przy wrażliwym przewodzie pokarmowym lepiej więc ugotować makaron do miękkości, ale nie na papkę.

  • Osoba zdrowa, odchudzanie, cukrzyca: makaron al dente, najlepiej z mąki durum lub pełnoziarnisty.
  • Wrzody, zapalenie błony śluzowej żołądka, rekonwalescencja: drobny makaron pszenny lub ryżowy ugotowany do miękkości.
  • Celiakia: wyłącznie makaron bezglutenowy z symbolem przekreślonego kłosa.

Jak przygotować lekkostrawny makaron krok po kroku?

Nawet zwykły makaron może być bardzo łagodny dla żołądka. Wystarczy trzymać się kilku prostych zasad.

  1. Wybierz drobny makaron z jasnej mąki pszennej albo makaron ryżowy.
  2. Gotuj go w dużej ilości osolonej wody. Przy diecie lekkostrawnej możesz gotować go minutę lub dwie dłużej, niż podaje opakowanie.
  3. Odcedź makaron i od razu połącz go z dodatkami. Kiedy warto go przepłukać, a kiedy nie, wyjaśniamy w artykule o płukaniu makaronu po ugotowaniu.
  4. Dodaj gotowane lub duszone warzywa, na przykład marchew, cukinię, dynię, pietruszkę albo obrane pomidory.
  5. Zamiast śmietany użyj łyżki oliwy, odrobiny masła lub łagodnego sosu koperkowego na wywarze warzywnym.
  6. Dopraw delikatnie: solą, koperkiem, natką pietruszki lub bazylią. Ostrą paprykę, chili i dużą ilość czosnku lepiej pominąć.
  7. Zjedz umiarkowaną porcję, powoli i dokładnie gryząc każdy kęs.

Ile makaronu na jedną porcję?

Dla dorosłej osoby zwykle wystarcza 70 do 100 g suchego makaronu. Po ugotowaniu to mniej więcej talerz dania z dodatkami. Przy dolegliwościach żołądkowych lepiej zjeść mniejszą porcję, a w razie głodu dołożyć porcję gotowanych warzyw.

Czego unikać, żeby makaron nie był ciężkostrawny?

Najczęściej to nie sam makaron szkodzi, tylko dodatki. Zwłaszcza tłuszcz spowalnia opróżnianie żołądka, przez co danie zalega dłużej. Dlatego przy wrażliwym trawieniu warto unikać:

  • tłustych sosów śmietanowych i serowych, na przykład carbonary czy sosu czterech serów,
  • smażonego boczku, kiełbasy i tłustego mięsa mielonego,
  • dużej ilości cebuli, czosnku i ostrych przypraw,
  • warzyw kapustnych, takich jak brokuł, kalafior czy kapusta, oraz nasion strączkowych,
  • zapiekanek z grubą warstwą żółtego sera,
  • dużych porcji zjadanych w pośpiechu lub późnym wieczorem.

Warto też wiedzieć, że w schłodzonych produktach skrobiowych powstaje skrobia oporna. Osobom zdrowym to służy, ponieważ działa podobnie do błonnika. Natomiast przy wrażliwych jelitach makaron ugotowany dzień wcześniej, na przykład w sałatce, może nasilać wzdęcia.

Makaron w diecie lekkostrawnej: praktyczne zasady

Dieta lekkostrawna jest często zalecana po chorobach przewodu pokarmowego, w okresie rekonwalescencji czy u osób starszych. Makaron może być jej częścią, jeśli przestrzegasz kilku prostych zasad. Przede wszystkim gotuj go nieco dłużej niż al dente, a następnie łącz z gotowanym mięsem drobiowym, rybą lub warzywami gotowanymi na parze. Ponadto zamiast smażenia wybieraj duszenie i gotowanie. Natomiast tłuszcz dodawaj na końcu, w niewielkiej ilości, najlepiej jako łyżeczkę oliwy lub masła.

Jeśli jednak masz przewlekłe dolegliwości trawienne, skonsultuj dietę z lekarzem lub dietetykiem. Ogólne zalecenia nie zastąpią bowiem indywidualnej porady.

Kiedy lepiej ograniczyć makaron?

Są sytuacje, w których zwykły makaron pszenny trzeba ograniczyć lub zamienić na inny produkt.

  • Celiakia i alergia na pszenicę: konieczny jest makaron bezglutenowy, na przykład ryżowy lub kukurydziany.
  • Zespół jelita drażliwego: pszenica zawiera fruktany, które u części osób nasilają wzdęcia, dlatego makaron ryżowy bywa lepiej tolerowany.
  • Ostra biegunka lub zatrucie: przez pierwsze godziny najważniejsze jest nawodnienie, a potem można wprowadzać drobny, dobrze ugotowany makaron.
  • Cukrzyca: makaron nie jest zakazany, jednak liczy się porcja, gotowanie al dente i połączenie z białkiem oraz warzywami. Więcej o tej chorobie przeczytasz w artykule czy cukrzyca jest uleczalna.
Suchy makaron rurki w czarnej miseczce, czy makaron jest lekkostrawny

Przy wrażliwym żołądku lepiej sprawdzają się drobniejsze kształty makaronu.

Lekkostrawne dania z makaronem: dwa przepisy

Oba przepisy są przygotowane bez smażenia, z warzywami zalecanymi w diecie lekkostrawnej. Porcje podano dla jednej osoby.

Makaron z marchewką, cukinią i oliwą

Składniki:

  • 80 g drobnego makaronu pszennego,
  • 1 mała cukinia bez skórki,
  • 1 marchewka,
  • 1 łyżka oliwy z oliwek,
  • sól, natka pietruszki lub koperek.

Przygotowanie:

  1. Ugotuj makaron do miękkości w osolonej wodzie.
  2. Marchewkę i cukinię pokrój w cienkie paski, a następnie duś pod przykryciem w 3 łyżkach wody przez 8 do 10 minut.
  3. Połącz makaron z warzywami, dodaj oliwę na zimno, sól i posiekaną natkę.

Makaron ryżowy z indykiem i dynią

Składniki:

  • 70 g makaronu ryżowego,
  • 100 g filetu z indyka,
  • 150 g dyni piżmowej,
  • 1 łyżeczka masła,
  • sól, odrobina tymianku.

Przygotowanie:

  1. Indyka ugotuj w lekko osolonej wodzie lub na parze przez około 15 minut, potem pokrój w kostkę.
  2. Dynię pokrój w kostkę i ugotuj na parze do miękkości.
  3. Makaron ryżowy przygotuj zgodnie z opisem na opakowaniu.
  4. Wymieszaj wszystko z masłem, dopraw solą i tymiankiem.

Jeśli nie masz problemów z trawieniem i szukasz innych pomysłów, wypróbuj też szpinak z makaronem.

Czy makaron jest lekkostrawny? Podsumowanie

Czy makaron jest lekkostrawny, zależy przede wszystkim od rodzaju mąki i dodatków. Drobny makaron pszenny lub ryżowy, ugotowany do miękkości i podany z gotowanymi warzywami, jest łagodny nawet dla wrażliwego żołądka. Z kolei osoby zdrowe mogą śmiało wybierać makaron al dente i pełnoziarnisty, ponieważ lepiej syci i ma niższy indeks glikemiczny. Ciężkostrawne są przede wszystkim tłuste sosy, smażone mięso i zbyt duże porcje.

Najczęstsze pytania

Czy makaron jest lekkostrawny na kolację?

Tak, jeśli zjesz małą porcję drobnego makaronu z warzywami. Najlepiej zjeść ją 2 do 3 godzin przed snem i bez tłustego sosu.

Czy makaron jest lekkostrawny dla dziecka?

Tak, drobne makarony pszenne są typowym elementem diety dzieci, także w dietach szpitalnych. Dla małych dzieci makaron warto gotować do pełnej miękkości.

Czy makaron może powodować wzdęcia?

Może, zwłaszcza makaron z roślin strączkowych, pełnoziarnisty albo podany w dużej porcji. U osób z zespołem jelita drażliwego wzdęcia mogą wywoływać też fruktany z pszenicy.

Ile czasu trawi się makaron?

To zależy od porcji i dodatków. Lekki posiłek z makaronem opuszcza żołądek szybciej niż ten sam makaron z tłustym sosem, ponieważ tłuszcz spowalnia trawienie.

Czy makaron ryżowy jest zdrowszy od pszennego?

Nie jest zdrowszy, tylko inny. Nie zawiera glutenu i bywa lepiej tolerowany przez wrażliwe jelita, jednak ma mało błonnika i białka.

Czy przy wrzodach żołądka można jeść makaron?

Tak, drobny makaron pszenny jest zalecany w diecie przy chorobie wrzodowej. Należy jednak unikać ostrych przypraw, smażonych dodatków i makaronu pełnoziarnistego.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka.

Źródła

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!