Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis) to wieloletnia roślina z rodziny ślazowatych, znana w ziołolecznictwie od starożytności. Jej korzeń i liście zawierają dużo śluzu roślinnego, który osłania podrażnioną błonę śluzową gardła i żołądka. Dlatego prawoślaz najczęściej stosuje się przy suchym kaszlu i chrypce.
Z tego artykułu dowiesz się, jak wygląda ta roślina, jak działa, jak przygotować macerat z korzenia oraz jak uprawiać ją w ogrodzie.
Prawoślaz lekarski: co to za roślina?
To okazała bylina, która co roku odrasta z grubego, mięsistego korzenia. W Polsce nie jest gatunkiem rodzimym. Mimo to od dawna rośnie u nas w stanie dziko, zwłaszcza na wilgotnych łąkach, w rowach i nad brzegami wód. Uprawia się ją także w ogrodach ziołowych.
Jak wygląda prawoślaz?
- Wysokość: zwykle od 1 do 1,5 metra, czasem więcej.
- Łodyga: wzniesiona, gęsto owłosiona.
- Liście: jajowate, ząbkowane, miękkie i aksamitne w dotyku.
- Kwiaty: jasnoróżowe lub białoróżowe, o średnicy około 3 centymetrów.
- Kwitnienie: od lipca do września.
- Korzeń: gruby, palowy, jasny w środku.

Budowa rośliny na dawnej rycinie botanicznej
Gdzie rośnie prawoślaz lekarski?
Roślina pochodzi z Europy i Azji Zachodniej. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, wilgotnych, a nawet lekko zasolonych. Lubi stanowiska słoneczne. Z tego powodu często można ją spotkać na łąkach w dolinach rzek.
Jakie części rośliny się wykorzystuje?
Surowcem zielarskim jest przede wszystkim korzeń. Zawiera on najwięcej śluzu, a oprócz tego pektyny, skrobię i flawonoidy. Wykorzystuje się również liście, a rzadziej kwiaty. W aptekach prawoślaz występuje głównie w syropach, pastylkach do ssania i mieszankach ziołowych.
Prawoślaz lekarski: działanie
Śluz roślinny tworzy na błonie śluzowej cienką warstwę ochronną. Dzięki temu łagodzi podrażnienie, zmniejsza odruch kaszlu i nawilża gardło. Działa więc osłaniająco, a nie wykrztuśnie. Według Europejskiej Agencji Leków korzeń prawoślazu tradycyjnie stosuje się przy podrażnieniu jamy ustnej i gardła z suchym kaszlem oraz przy łagodnych dolegliwościach żołądkowych.
Na co pomaga prawoślaz?
- Suchy, męczący kaszel, na przykład przy przeziębieniu.
- Chrypka i drapanie w gardle.
- Podrażnienie jamy ustnej.
- Łagodne dolegliwości żołądkowe, takie jak pieczenie.
Przy kaszlu z odkrztuszaniem gęstej wydzieliny lepiej sięgnąć po inne zioła. Prawoślaz bowiem wycisza kaszel, a nie ułatwia odkrztuszanie. Więcej domowych sposobów znajdziesz w poradniku, jak pozbyć się przeziębienia.
Jak przygotować macerat z korzenia prawoślazu?
Śluz najlepiej przechodzi do zimnej wody, ponieważ wysoka temperatura go rozkłada. Dlatego z korzenia przygotowuje się macerat, a nie napar.
- Wsyp 1 łyżeczkę rozdrobnionego korzenia do szklanki.
- Zalej go zimną, przegotowaną wodą.
- Odstaw na 30 do 60 minut i co jakiś czas zamieszaj.
- Przecedź i lekko podgrzej przed wypiciem.
Gotowe preparaty z apteki stosuj zawsze według ulotki. Z liści i kwiatów można natomiast przygotować łagodny napar.
Uprawa: jak posadzić prawoślaz lekarski w ogrodzie?
Roślina jest łatwa w uprawie i dobrze znosi mróz. Wybierz dla niej słoneczne miejsce oraz żyzną, stale wilgotną glebę. Nasiona wysiewaj wiosną do gruntu albo wcześniej do doniczek na rozsadę. Rośliny sadź co 50 do 60 centymetrów, ponieważ z czasem tworzą duże kępy. Starsze egzemplarze możesz rozmnażać przez podział jesienią.
W ogrodzie ziołowym prawoślaz dobrze wygląda w tylnej części rabaty. Do niższych roślin z przodu pasuje na przykład lawenda wąskolistna.
Zbiór i suszenie
Korzeń wykopuje się jesienią, zwykle z roślin co najmniej dwuletnich. Następnie trzeba go umyć, obrać z kory, pokroić i szybko wysuszyć w temperaturze do 40 stopni. Liście zbiera się natomiast na początku kwitnienia i suszy w przewiewnym, zacienionym miejscu. Susz przechowuj w szczelnym słoiku, z dala od wilgoci.
Przeciwwskazania: kiedy prawoślaz lekarski nie jest wskazany?
- Śluz może opóźniać wchłanianie leków, dlatego zachowaj co najmniej godzinę odstępu od innych leków.
- Syropy często zawierają cukier, więc osoby z cukrzycą powinny sprawdzić skład.
- W ciąży i podczas karmienia piersią zapytaj wcześniej lekarza lub farmaceutę.
- Gdy kaszel trwa dłużej niż tydzień, towarzyszy mu gorączka lub duszność, skontaktuj się z lekarzem.
FAQ: prawoślaz lekarski
Czy prawoślaz można podawać dzieciom?
Tak, ale tylko w preparatach dopuszczonych dla danego wieku. Wiek i dawkę zawsze sprawdzaj na ulotce, a u małych dzieci skonsultuj się z lekarzem.
Jak długo można pić prawoślaz?
Zwykle przez kilka dni, aż objawy ustąpią. Jeśli po tygodniu nie ma poprawy, warto pójść do lekarza.
Czy prawoślaz pomaga na suchy kaszel?
Tak. To jedno z najczęstszych zastosowań, ponieważ śluz łagodzi podrażnienie gardła i wycisza odruch kaszlu.
Czym różni się prawoślaz od ślazu?
To dwie różne rośliny z tej samej rodziny. Obie zawierają śluz, jednak w lecznictwie częściej używa się korzenia prawoślazu, a ze ślazu głównie kwiatów i liści.



















Zostaw komentarz